ژیاردیازیس یك عفونت تك یاخته ای روده باریك است كه توسط ژیاردیا لامبلیا ایجاد می‏شود و اغلب بدون نشانه بالینی است اما می‏تواند به صورت اسهال حاد یا مزمن تظاهر نماید. به دلیل آنكه تعداد زیاد انگل در عمل جذب ویتامین‏های محلول در چربی و چربیها اختلال ایجاد می‏كند در عفونتهای شدید ممكن است استئاتوره(مدفوع چرب)، كم خونی، ضعف و كاهش وزن مشاهده گردد.  

مورفولوژی انگل

ژیاردیا لامبلیا(G.lamblia) یك تك یاخته تاژكدار است كه تروفوزوئیت پهن و گلابی شكل آن بین 5/9 تا 20 میكرون طول و 5 تا 15 میكرون عرض دارد. دارای دو هسته و چهار زوج تاژك است. كیست بیضوی آن، 10 میكرون طول، 8 میكرون عرض(به طور متوسط) و دو یا چهار هسته دارد. وجود صفحه مكنده در سطح شكمی‏ژیاردیا چسبیدن آن را به مخاط روده تسهیل می‏نماید. PH مطلوب برای تروفوزوئیت 6 تا 7 است و در اثر شرایط نامساعد (اسید معده) به سرعت نابود می‏گردد و به نظر نمی‏رسد كه در انتشار بیماری نقشی داشته باشد مدفوع معمولا تنها حاوی كیست است اما در زمان بروز اسهال، تروفوزوئیت نیز ممكن است مشاهده شود. كیست در قسمت انتهائی ایلئوم تشكیل می‏شود و قادر است به مدت 3 ماه در آب زنده بماند. غلظتهای معمول كلر كه برای تصفیه آب آشامیدنی به كار می‏رود كیست را از بین نمی‏برد. هر كیست پس از رسیدن به ژژونوم، چهار تروفوزوئیت آزاد می‏كند.

اپیدمیولوژی

 

این انگل از تمام نقاط دنیا گزارش شده است اما میزان آلودگی انسانها در مناطق مختلف بین 1 تا 25 درصد متفاوت است. در مناطق گرمسیر و نقاطی كه تراكم جمعیت زیاد و امكانات بهداشتی كم است شیوع بیشتری دارد. اطفال حدود سه برابر بیش از بزرگسالان مستعد ابتلاء به بیماری هستند.

انسان تنها مخزن شناخته شده انگل است و انتقال بیماری از شخص به شخص یا از طریق مصرف غذا و آب آلوده (fecal-oral)صورت می‏گیرد. به ندرت با نفوذ فاضلاب در آب آشامیدنی یك شهر ممكن است عفونت ژیاردیائی به صورت همه گیر بروز كند و باید توجه داشت كه كلرینه كردن آب به روش معمول كیست ژیاردیا را نابود نمی‏كند. در برخی از موارد اسهال مسافران، ژیاردیا مسئول بوده است.

نشانه ‏های بالینی

در اكثر موارد آلودگی به ژیاردیا موجب بروز نشانه بالینی نمی‏گرددو در عده كمی‏از بیماران نیز شدت نشانه‏های بالینی از نفخ خفیف و سوء هضم تا اسهال شدید و سوء جذب متفاوت است. ژیاردیا هر چند كه در شیرخواران نیز مشاهده می‏گردد اما در كودكان بزرگتر شایعتر است.

كیست ژیاردیا ممكن است در مدفوع تعدادی از افراد سالم جامعه (حاملین) یافت شود بدون آنكه نشانه بالینی داشته باشند.

فاصله بین آلودگی و بروز علائم حدود 15 روز است و شروع بیماری ممكن است ناگهانی وبه صورت یك گاستروآنتریت حاد یا تحت حاد باشد. بی اشتهائی، تهوع، احساس سنگینی در اپیگاستر و اسهال آبكی در اغلب بیماران وجود دارد. اسهال ممكن است مزمن شود و یا به صورت متناوب ظاهر گردد.

شكل مزمن(سندرم سوء جذب):

در بعضی موارد اسهال ناشی از ژیاردیا مزمن میشود و چند ماه طول می‏كشد. كاهش وزن،‌ اتساع شكم و نفخ ظاهر شده،‌ مدفوع كمرنگ و حجیم و بدبوست و تابلوی بیماری مشابه بیماری اسپرو می‏گردد. این مسئله می‏تواند علاوه بر كاهش وزن سبب اختلال در رشد كودكان گردد اما تمام اختلالات پس از درمان موفقیت آمیز عفونت، بهبود می‏یابند.

در این شكل از بیماری اختلال جذب چربی وجود دارد و ممكن است جذب گزیلوز ویتامین B12 نیز كاهش یابد.

پیشگیری :

اقدامات بهداشتی از نظر جمع آوری صحیح فاضلاب، محافظت منابع آب آشامیدنی از آلودگی و رعایت بهداشت فردی اصول كلی پیشگیری از بیماری را تشكیل می‏دهند. توصیه می‏شود تا اطرافیان نزدیك بیمار از نظر وجود ژیاردیا در روده (آزمایش نمونه مدفوع) مورد بررسی قرار گیرند.