هپاتیت به معنای التهاب و ورم كبد می باشد. از مهمترین عوامل بوجود آورنده آن ویروسها می باشند اما مشروبات الكلی، داروها ، سموم و برخی بیماریهای ارثی نیز در ایجاد هپاتیت سهیم هستند. تا كنون چندین نوع ویروس مسئول بروز انواع مختلف هپاتیت شناسایی شده اند. اكثر مبتلایان به هپاتیت ویروسی علامتی ندارند و بیماری اغلب بوسیله انجام آزمایشات مشخص می گردد ولی ممكن است تعدادی ازبیماران نیز دارای علایم حاد بیماری باشند. پس ازتماس با ویروس مولد هپاتیت ، ممكن است طی دوره ای كه از هفته ها تا ماهها متغیر است ، این بیماری در بدن فرد مبتلا پنهان باقی بماند كه به آن دوره كمون یا دوره نهفته گفته می شود. و بعد از آن دوره حاد هپاتیت آغاز می گردد.

نشانه های هپاتیت حاد :

1-  بی اشتهایی ، خستگی مفرط ، كوفتگی

2- درد در ناحیه راست فوقانی شكم ( جایگاه كبد در بدن انسان ) كه با كاهش بیماری برطرف می گردد

3-  برخی بیماران از خارش بدن شاكی هستند كه می تواند با آسیب كبدی در ارتباط باشد

4- زردی (یرقان ) كه بمعنای زرد شدن پوست و چشمها می باشد. قابل توجه اینكه برخی از  بیماران مبتلا علایمی از هپاتیت حاد  و زردی را بروز نمی دهند.

 

لازم به ذكر است كه

1-  بروز زردی بمعنای هپاتیت نیست و ممكن است علل دیگری داشته باشد.

2-  تفسیر علایم و نشانه های بیماری بعهده پزشك است و از خود تشخیصی باید دوری نمود. 

 

انواع هپاتیت


هپاتیت آ

این نوع هپاتیت در كشورهایی كه از نظر وضعیت بهداشتی و استانداردهای تصفیه آب آشامیدنی در سطح پایینی قرار دارند  ، شایعتر است. انتقال این بیماری از طریق ورود ویروس از راه خوراكی (آب یا غذای آلوده ) صورت می گیرد. بیماری و علایم هپاتیت آ معمولا خفیف بوده و خودبخود بهبود یافته و ویروس از بدن بیمار بطور كامل دفع می گردد و حالت ناقل هپاتیت ایجاد نمی شود. در اغلب موارد علت یرقان در دوران كودكی را می توان هپاتیت آ دانست.

 

هپاتیت ب

ویروسهای ایجاد كننده این نوع هپاتیت در سلولهای كبدی انسان جایگزین شده و در آن تكثیر می یابند و مواد تولید شده توسط آنها به گردش خون می ریزند. افراد مبتلا حال عمومی خوبی دارند و گاهی با انجام ازمایشات ، اختلالی در كار كبد مشاهده نمی شود. در چنین شرایطی ویروس بصورت مسالمت آمیزی در داخل بدن وجود دارد اما به كبدآسیب نمی رساند. كسانی كه ویروس هپاتیت ب را بیش از شش ماه در خونشان داشته باشند ناقل این بیماری شناخته می شوند. عامل این بیماری در خون و همه ترشحات بدن (مانند بزاق و عرق و ... ) افراد ناقل وجود دارند.

از طرفی از بین هر 100 نفری كه ناقل هپاتیت ب می باشند ، سالیانه یك نفر ویروس را از بدن خود پاك كرده و آزمایش هپاتیت آنها منفی می شود. در مقابل ، حدود 10% از این بیماران به ضایعات كبدی دچار می شوند كه در این حالت به این دوره بیماری ، هپاتیت مزمن گفته می شود.در اثر پیشرفت هپاتیت ، سیروز یا تنبلی كبدی رخ می دهد كه درمان نهایی آن پیوند كبد می باشد . لذا حاملین هپاتیت ب بایستی با انجام آزمایشات تحت نظر پزشك معالج وضعیت خود را كنترل نمایند. اگر در خانواده ای فرد ناقل وجود داشته باشد امكان سرایت بیماری به سایرین وجود دارد اما این امر نیاز به تماس مستقیم و مداوم و طولانی دارد و  نحوه انتقال از طریق ورود خون فرد ناقل به مخاط یا خون فرد سالم میباشد.

 

 هپاتیت سی

این نوع هپاتیت توسط نوع دیگری از ویروسهای مولد هپاتیت ایجاد می گردد كه با انواع آ و ب متفاوت میباشد. این بیماری بطور عمده از طریق خون انتقال می یابد. سیستم دفاعی بدن در بسیاری از موارد قادر به از بین بردن آن در بدن نمی باشد. بنابراین اكثر ناقلین این ویروس دچار حالت بیماری مزمن می شوند. امروزه متاسفانه اعتیاد به مواد مخدر تزریقی و تماس با خون افراد آلوده از طریق استفاده از سرنگ مشترك، عامل مهمی در ابتلا به هپاتیت سی بشمار می اید.سوراخ كردن پوست با یك سوزن بمنظور خالكوبی در مردان و همینطور تاتو كردن ابرو در خانمهای مراجعه كننده به آرایشگاههایی كه از یك سوزن برای چندین نفر استفاده می كنند، نیز از راههای دیگر انتقال این بیماری می باشد.

 

پیشگیری از هپاتیت

مهمترین راه مقابله با هپاتیت ویروسی ، پیشگیری از آن با توجه به شناخت راههای انتقال آن می باشد. بهترین راه مقابله با هپاتیت ب ، تزریق واكسن آن می باشد كه یك واكسن بی خطر می باشد و تا 95 % موارد فرد را مصون می كند. اما متاسفانه تا كنون واكسنی برای مصونیت در برابر هپاتیت سی تولید نشده است. به همین دلیل اجتناب از كارهای پر خطر در پیشگیری از ابتلا به آن توصیه می گردد.باید توجه داشت در خانواده هایی كه افراد ناقل در آنها وجود دارند ، جدا سازی قاشق و بشقاب ضروری نمی باشد ولی جداسازی وسایل شخصی مثل مسواك ، ریش تراش ، ناخن گیر ، برس ، حوله و كیسه حمام ضروری می باشد.

بطور خلاصه سه راه اصلی انتقال هپاتیت ب عبارتند از :

1- از مادر آلوده به نوزاد در حین عبور از كانال زایمانی و در اندك مواردی از طریق جفت (مهمترین علت انتقال هپاتیت ب )

2- از راه تزریق خون آلوده ، اعتیاد تزریقی ، حجامت غیر استاندارد ، خالكوبی و ... (مهمترین علت انتقال هپاتیت سی)

3- از راه جنسی و بی بند و باری اخلاقی

 

همچنین هپاتیت از راههای زیر منتقل نمی شود :

1- دست دادن و بوسیدن فرد الوده

2- آشپزی كردن و در یك مكان غذا خوردن

3- معاشرت معمول در محل كار و منزل

4- در آغوش گرفتن مبتلایان

5- از راه هوا

6-  شنا کردن در استخر مشترک

 

اعتیاد به مواد مخدر تزریقی و تماس با خون افراد آلوده از طریق استفاده از سرنگ مشترک، خالکوبی در مردان و تاتو کردن ابرو در خانمهای مراجعه کننده به آرایشگاههایی که از یک سوزن برای چندین نفر استفاده می کنند، نیز از راههای دیگر انتقال این بیماری می باشد .